جميع شرابخانه‌ها و بيت اللّطف بر طرف سازند و اسباب عيش و طرب و آلات مناهى و ملاهى درهم شكنند و مردمان را از شرب شراب و خوردن بنگ « 1 » و بوزه « 2 » و باقى مسكرات منع نمايند ؛ و رعايا و متوطّنان بلاد را تمام به محكمه قضات اسلام برده از جميع قبايح و مناهى توبه دهند ؛ و در هر محلّه و هر كوچه و جميع مساجد مردمان مقرّر كنند كه عوام را ضروريّات دين و اركان خمسه اسلام تعليم نمايند ، و از هركس امرى خلاف شريعت مطهّره واقع شود ، به نوعى كه در شرع مقرّر شده ، او را به سزا و جزا رسانند . و بنابراين مردمان جميع ممالك محروسه به شرف توبه مشرّف شدند [ 37 ب ] و آداب طهارت و نماز و روزه و حجّ و اداى زكات مفروضه ياد گرفتند ؛ و از آن مردم كه به حكم شاهى توبه كردند ، بعضى از صميم قلب و خشنودى خاطر توبه نمودند و بدان سعادت ، [ به ] « 3 » بركت آن پادشاه ، فايز شدند ، و بعضى از ترس سياست شاهى و خوف درهء « 4 » محتسب و شلّاق داروغه و زر سياستى توبه كردند . و بعد از توبه چون اسباب فسق و فجور به‌دست نمىآمد ، و اگر كسى مخفى به‌دست مىآورد موجب تلف جان و فوت مال مىشد ، از آن احتراز نمودند و عادت طبيعت ايشان از آن بر طرف شد . و ديگر آنكه ايشان را معلوم گشت كه شاه بالطبع به فاسق و فاجر و بىقيد بد است ، و هيچ‌كس از اين طايفه منظور نظر عاطفت و احسان آن حضرت نمىگردد و هميشه در مقام تربيت و نوازش سادات و علما و صلحا و اتقيا مىباشد و آنان كه به حليهء إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ « 5 » يعنى : « گراميترين شما نزد خدا پرهيزكارتر شماست » آراسته‌اند و به مزيد كرامت صلاح پيراسته ؛ و بدين سبب اين جماعت درجات عالى يافته به انعامات و سيورغالات « 6 » زياده بر زمان سلاطين ماضى موظّف گشته‌اند ، ايشان نيز مايل زهد و

--> ( 1 ) . شاهدانه و يا گردى كه از كوبيدن برگها و سرشاخه‌هاى گلدار آن گيرند و داراى مواد مخدره است . ( 2 ) . شرابى كه از آرد برنج و ارزن و جو سازند . ( 3 ) . از مر افزوده شد . ( 4 ) . تازيانه . ( 5 ) . حجرات : 13 . ( 6 ) . به نوشتهء مينورسكى « سيورغال » عاليترين نوع مستمرى در روزگار صفويه بوده است و شخص ذى نفع حقّ داشت مطالبات دولت را از بهرهء اراضى ، كه در حواله‌اى قيد نشده بود ، وصول كند و در واقع ملك مزبور همچون ملك موروثى وى مىگرديد . « سيورغال » كاربرد ديگرى هم داشته و مشهورترين مصطلح يا مفهوم « معافيت » از پرداخت ماليات و عوارض ، همان واژه بوده است . به عبارتى « سيورغال » معافيتى بود دائم و موروث و با آن ،